كرد ، و دانشمندى چون « و . م . فيچينو » را در رأس آن قرار داد ، « لورنتسو دمديچى » محفلى از « اومانيستها » گردآورد و آنان به جمع‌آورى آثار يونانى و رومى و تحقيق در آنها و شرح و بسط و تقليد از آنها پرداختند . تقليد دقيق از نثر سيسرو و از سيماهاى عمدهء احياى كلاسيسيسم در اروپاى قرون پانزدهم و شانزدهم ميلادى بود . « فرانسيس بيكن » روش اختيارى را در تحقيقات علمى وارد كرد و سبك سادهء كلاسيك را در نثر انگليسى مستقر ساخت بعد ديگر شعرا و نويسندگان موازين تصنّعى را به دست فراموشى سپردند ، در فرانسه نمايشنامه‌نويسانى مانند « كورنى » و « راسين » به پيروى از روش ارسطو ، نويسندگى را تحت قيود عقل ، روشنى و نظم و ترتيب قرار دادند . در آلمان نيز پيروى از آثار كلاسيك در ربع آخر قرن هيجدهم ظاهر شد و « گوته » و « شيلّر » ، « هايدن » ، « موتسارت » و « بتهون » اصول آن را در موسيقى به كار بستند و بالاخره بازار تقليد از يونانيان و روميان قديم ، در معمارى و نقاشى ، فوق العاده گرم شد . . . » « 1 » رمانتيسم « 2 » در اواخر قرن هجده و در جريان قرن نوزدهم ، صاحبنظران به اين نتيجه رسيدند كه قراردادها و سنتها و ساير قيود كلاسيسيسم ، مانع درك طبيعت و لذت بردن از آن است ؛ و هنرمند بايد به احساسات و تخيل خود ، بيش از ايمان به عقل ، پايبند باشد . اين نهضت در تمام نويسندگان قرن نوزدهم اروپا نفوذ داشت و نتايج آن در آثار ادبى ، داستانهاى عشقى ، سرگذشتهاى پر حادثه و آثار منظوم آن دوران منعكس گرديد و نتايج آن كمابيش در نقاشى و موسيقى مؤثر افتاد . اصطلاح « رمانتيك » از قرن يازده و دوازده ميلادى به يادگار مانده كه داستانها و منظومه‌ها و سرگذشت پهلوانان و شهسواران را به زبان عامهء مردم و به صورت داستانها بيان مىكردند ؛ و در مقابل آثارى كه عنوان « كلاسيك » داشت ، به « رمان » موسوم شد . در قرن هيجدهم ، زبان ادبى با سرمشقهاى كلاسيك عرضه مىشد ؛ و صاحبنظران بطور كلى ، ادب و هنر قرون وسطايى را نماينده راه و رسم دوران جاهليت به شمار مىآوردند ؛ ولى در اواخر قرن هيجدهم ، و در دهه‌هاى اول قرن نوزدهم ، در اثر تغييراتى كه در زندگى اقتصادى و اجتماعى مردم اروپا پديد آمد ، نهضت رمانتيك ، كليه موازين ادبى و هنرى را تحت تأثير قرار داد . اين نوع فكر در انگلستان ، فرانسه و آلمان و ساير كشورهاى پيشرفته صنعتى كمابيش رسوخ كرد . « گوته » نويسنده آلمانى ، تفاوت بين

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ، مصاحب ، جلد دوم ، ص 2239 به اختصار . ( 2 ) . Romantisme